In dit stuk zal ik algemene informatie geven over schenkingen. Hou er wel rekening mee dat iedere situatie anders is en dat een goed advies maatwerk is. Ook heb ik mij gebaseerd op de stand van zaken op 1 januari 2015. Sinds die tijd kan de wet- en regelgeving veranderd zijn en kunnen ook rechters uitspraken gedaan hebben die een ander licht werpen op het navolgende.

Ik raad je dus aan om altijd een professional om hulp te vragen. De notaris kan je op het gebied van schenkingen helpen omdat hij/zij veel kennis en ervaring heeft op dit gebied.

 

Wat is een schenking ?

Voor een definitie van een schenking of van schenken, kan ik je verwijzen naar de Successiewet. Maar die geeft een fiscale definitie die afwijkt van de civiel-juridische omschrijving. Een fiscaal-jurist spreekt over een schenking waar een civiel-jurist het juist over een gift heeft. In dit stuk zal ik overigens beide begrippen door elkaar heen gebruiken.

Een definitie van schenking zou kunnen zijn:
ieder voordeel dat iemand (de ontvangende partij of begunstigde) krijgt omdat een ander (de schenker) iets gratis of met een korting weggeeft of cadeau doet. Maar er moet wel sprake zijn van een overeenkomst tussen deze partijen.

 

Omdat dit nog niet zo veel zegt, volgen hier een aantal voorbeelden:

  • Een vader koopt een auto en geeft deze aan zijn zoon. De zoon betaalt hier niets voor.
  • Met haar verjaardag geeft moeder haar dochter een gouden ketting.
  • Tante geeft aan haar neef een envelop met daarin contant geld.
  • Oom en nicht gaan naar de bank en oom laat zijn beleggingen overschrijven op de rekening van zijn nicht.
  • Opa leent geld aan zijn kleinzoon. Afgesproken wordt dat deze lening renteloos is. Het feit dat er geen rente betaald hoeft te worden op de lening houdt in, dat hier sprake is van een schenking.
    Maar alleen van de rente, niet van de lening zelf.
    Dit kan anders zijn als de lening direct opeisbaar is en ook direct afgelost kan worden.

 

Waarom schenken ? 

Schenken bij leven wordt ook wel schenken met de warme in plaats van de koude hand genoemd omdat het vermogen niet pas bij het overlijden bij de ontvanger terecht komt.

In de praktijk kom ik een aantal redenen tegen waarom er geschonken wordt.

Het plezier van geven
Allereerst kan dat zijn omdat de schenker het leuk vindt om te zien hoe blij de ontvanger is met het cadeau en wat die er mee doet.

Als oma samen met haar kleindochter naar de stad gaat om bij een juwelier een ketting voor haar te kopen, dan ziet ze hoe weloverwogen haar kleindochter juist dat sieraad uitkiest en weet ze dat het nog lang gedragen zal worden.

Ook kan het zijn dat de schenker graag wil meemaken hoe zijn gift iemand kan helpen. Bijvoorbeeld door de ontvanger in staat te stellen een doel te bereiken dat hij zonder die financiële steun niet had kunnen halen.

Of door geld te geven om een studie te betalen waardoor degene die het geld krijgt uitzicht heeft op een betere baan.

Maar ook door het verstrekken van een renteloze lening om dubbele beglazing in het huis van de ontvanger te laten plaatsen waardoor de stookkosten lager worden.

Besparen op erfbelasting
Vaak zie je dat het juist de wens is om minder belasting te betalen. Door bij leven een schenking te doen, kan erfbelasting bespaard worden. Dat wordt ook wel fiscaal vriendelijk schenken genoemd. Daarom wordt meestal gevraagd: “Hoeveel mag ik belastingvrij schenken ?”

Voorkomen “opeten eigen huis”
Nog een andere reden om te schenken, die vooral de laatste tijd erg belangrijk is geworden, heeft te maken met de verhoogde eigen bijdrage voor de zorg in een verpleeghuis of verzorgingskliniek.

Als iemand wordt opgenomen in zo’n zorginstelling moet er maandelijks een eigen bijdrage betaald worden voor de zorg. Heeft de patiënt onvoldoende inkomen, dan kijkt het CAK (Centraal Administratie Kantoor) ook naar zijn/haar vermogen om te bepalen hoe hoog het bedrag is dat betaald moet worden.

Dit kan er toe leiden dat het spaargeld of overig kapitaal (bijna) helemaal opgaat aan deze bijdrage. Door het vermogen weg te schenken vóór opname in de instelling voorkom je dat je daarop moet interen.

Sinds 1 januari 2015 is de manier waarop de verhoogde eigen bijdrage voor de zorg moet worden berekend vastgelegd in de Wet Langdurige Zorg (WLZ) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Vóór die tijd was dit geregeld in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).

Klik hier voor meer informatie over de verhoogde eigen bijdrage.

 

Waar moet ik op letten als ik schenk ? (Civiele aspecten) 

Als je geld, aandelen, vermogen of een huis wilt schenken aan een ander, zijn er wel een aantal zaken waar je rekening mee moet houden. Over de fiscale kanten kun je verderop lezen, maar eerst ga ik het hebben over de civiele aspecten.

Voor het leesgemak ga ik uit van de situatie van een echtpaar met een zoon en een dochter waarbij de ouders aan één van de kinderen of aan allebei willen schenken.

  • Als de ouders geld willen schenken aan hun kind kunnen ze dat simpelweg doen door een bedrag over te boeken via de bank of door contant geld aan dit kind te overhandigen. Daar is geen notaris voor nodig.Hebben de ouders verder niets vastgelegd en is hun zoon of dochter in de wettelijke (algehele) gemeenschap van goederen getrouwd of een geregistreerd partnerschap aangegaan zonder het maken van partnerschapsvoorwaarden, dan is de schenking niet meer van hem of haar alleen, maar ook voor de helft van zijn of haar echtgeno(o)t(e)/partner geworden.Zolang die twee het goed met elkaar kunnen vinden is dat geen punt. Maar het kan een probleem worden als zij gaan scheiden en er gedeeld moet worden.Door het indienen van de aanvraag tot echtscheiding bij de rechtbank wordt namelijk hun (huwelijks)goederengemeenschap ontbonden en heeft de schoonzoon of schoondochter recht op de helft van het geschonken vermogen (of wat daarvoor in de plaats is gekomen sinds de schenking).De meeste ouders willen liever niet dat een (toekomstige ex-)schoonzoon of (toekomstige ex-)schoondochter er met de helft van hun gift vandoor kan gaan. Om dat te voorkomen moeten de ouders vóór of bij de schenking bepalen dat de zogeheten privé-clausule van toepassing is. Andere termen daarvoor zijn: uitsluitingsclausule, anti-schoonzoon- of anti-schoondochter clausule.
  • Als de ouders willen schenken aan kinderen die jong zijn of geestelijke beperkingen hebben, dan raad ik altijd aan een bewind in te stellen over dat wat geschonken wordt. Ook dit moet uiterlijk gedaan worden op het moment van schenken. Achteraf kan er niets meer gerepareerd worden.Bij een bewind koppel je als het ware de eigendom van het geld, de aandelen portefeuille of wat er ook geschonken wordt, los van het beheer ervan. Er wordt een bewindvoerder aangewezen (dat kan overigens ook de schenker zelf zijn) en die zorgt er voor dat het vermogen correct wordt beheerd en voorkomt dat het kind een losbandig leven kan gaan leiden.Je hebt als ouders hard gewerkt en goed gespaard en dan wil je niet dat je kind zijn of haar 18e verjaardag gaat vieren door met jouw geld een Porsche of andere flitsende sportwagen te kopen.
  • Ook kunnen de ouders er voor kiezen om de schenking herroepelijk te maken. Dan kunnen zij op ieder moment de gehele transactie terugdraaien en zal het kind het geschonken bedrag (of wat daarvoor in de plaats is gekomen) terug dienen te geven aan de ouders.Dat betekent wel dat het kind bij moet houden wat er met het geld gekocht wordt. Anders is het nog een hele klus om te bepalen wat er teruggegeven moet worden aan de ouders. Als je een bewind hebt ingesteld, is dat minder problematisch, want de bewindvoerder heeft toch al een administratie bijgehouden.Een herroepingsmogelijkheid kan heel nuttig blijken te zijn als het kind aanspraak maakt op financiële steun van de overheid. Denk bijvoorbeeld aan de bijstand als het kind geen inkomen heeft. Heeft het kind voldoende eigen vermogen dan heeft het geen recht op die uitkering. Het kind zal dan eerst het geschonken vermogen moeten aanspreken.Herroepen de ouders in zo’n geval de schenking, dan heeft het kind geen vermogen meer en komt het wel in aanmerking voor een uitkering.Het is beter als de herroepingsclausule niet te algemeen wordt geformuleerd. Anders krijg je de vreemde situatie dat de ouders gedwongen kunnen worden de schenking te herroepen als niet het kind, maar zij zelf in aanmerking komen voor financiële steun van de overheid, bijvoorbeeld vanwege de verhoogde eigen bijdrage voor de zorg in een verpleegkliniek of verzorgingshuis op grond van de AWBZ, WLZ of WMO.
  • We hebben ook nog de mogelijkheid om de schenking te doen met een tweetraps-making.Stel dat de dochter na ontvangst van de gift overlijdt. Zij heeft op dat moment geen relatie en ook geen kinderen, maar wel een testament. Als in dat testament staat dat de enige erfgenaam een goede vriend is, krijgt deze dus als het ware de schenking.Of de dochter is getrouwd maar heeft geen kinderen. In dat geval erft haar echtgenoot haar vermogen en daarmee ook de schenking. De eerder genoemde anti-schoonzoon clausule werkt hier niet omdat die alleen van toepassing is bij een scheiding van de dochter.In deze situaties kun je een zogenaamde Tweetraps-clausule verbinden aan de schenking. Als ouder bepaal jíj waar het geschonken bedrag naar toe gaat, wanneer je kind overlijdt. De eerste trap is dus van de ouders naar het kind. De tweede is naar degene die de ouders bij de schenking al aanwijzen: de zogenaamde “verwachter”.
  • Er moet opgelet worden dat een ouder die vermogen schenkt daarvoor toestemming krijgt van zijn wederhelft. Op grond van artikel 1:88 Burgerlijk wetboek dient de andere echtgenoot namelijk toestemming te geven als het gaat om een bovenmatige schenking.Dat is bedoeld om te voorkomen dat het vermogen van (één van) de ouders wordt uitgehold doordat er geschonken wordt. Zeker als er huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld of de ouders vanwege een andere reden ieder zelf vermogen hebben of kinderen uit een eerdere relatie, kan het zijn dat de welgestelde ouder aan het kind geld wil schenken zonder dat de andere echtgenoot dat weet.Om te voorkomen dat die ander ineens geconfronteerd wordt met een veel lager saldo op de spaarrekening, moet er tevoren toestemming worden gegeven voor de schenking.
    Notarissen noemen dit het Pantoffelheld-artikel.
  • Een moeder schenkt aan haar minderjarige zoon uit een eerdere relatie geld. Aan al het voorgaande heeft zij gedacht en zij heeft ook via de Tweetraps-making geregeld dat als haar zoon overlijdt, zijn vader (haar ex-man) geen recht heeft op haar schenking.Maar zolang de zoon minderjarig is, heeft zijn vader recht op het ouderlijk vruchtgenot. De vader kan de rente, dividenden en andere opbrengsten van de schenking opeisen en geheel naar eigen inzicht opmaken. De moeder kan dit voorkomen door bij de schenking te bepalen dat de vader niet het ouderlijk vruchtgenot zal krijgen.

 

Waar moet ik op letten als ik schenk ? (Belastingtechnische aspecten)

Eigenlijk wordt de vraag altijd anders gesteld: hoeveel mag ik schenken ?

Het antwoord is dat er geen grens is aan wat u mag schenken.

Maar eigenlijk wordt natuurlijk bedoeld: hoeveel mag ik dit jaar belastingvrij schenken ?
En dan wordt het antwoord minder simpel. Want de belastingdienst hanteert diverse vrijstellingen en daarnaast ook nog verschillende tarieven. Een volledig overzicht van de tarieven vind je hier:
Overzicht-cijfers-erfbelasting-en-schenkbelasting-2016
Overzicht cijfers erfbelasting en schenkbelasting 2015
Grafisch overzicht berekening schenkbelasting en erfbelasting 2015

Alle schenkingen worden per jaar opgeteld
Het is handig om te weten dat schenkbelasting betaald moet worden over het totaal van alle schenkingen die iemand in één kalenderjaar ontvangen heeft.
Dus als opa zijn kleindochter iedere maand € 100,- geeft, dan wordt dat fiscaal gezien als een schenking van € 1.200,- en hetzelfde behandeld als een gift in één keer van € 1.200,-.

Schenkingen van verschillende gevers worden niet bij elkaar opgeteld,
tenzij …..

Als een neef van ieder van zijn ooms en tantes geld krijgt, worden die schenkingen niet allemaal bij elkaar opgeteld. Per schenker wordt gekeken hoeveel er dat jaar geschonken is. Dus als Oom Piet € 2.000,- schenkt en diens broer Kees twee keer € 1.000,- dan is de neef er in totaal € 4.000,- op vooruit gegaan. Voor de belastingdienst staat de schenking door Oom Piet echter los van de schenking door Oom Kees, zodat er toch geen schenkbelasting geheven wordt.

Maar als tante Jannet (die getrouwd is met Oom Kees) zelf ook nog haar portemonnee trekt en € 500,- geeft, dan worden de schenkingen van hen beiden samengeteld en moet de neef wél schenkbelasting betalen, omdat hij van dit echtpaar meer heeft gekregen dan het vrijgestelde bedrag.

Zouden Oom Kees en Tante Jannet gescheiden zijn, dan ziet de belastinginspecteur hen weer als twee verschillende schenkers en hoeft er geen schenkbelasting betaald te worden.

Maar als een kind van ieder van zijn gescheiden ouders een schenking krijgt, dan worden die schenkingen toch weer bij elkaar opgeteld. Ook de hierna nog te bespreken extra vrijstellingen voor schenkingen van ouders aan een kind kunnen per ouderpaar slechts één keer ingezet worden.

 

Korte samenvatting van de tarieven

Vat ik de tarieven en vrijstellingen van de schenkbelasting kort samen dan komt het er op neer dat iedereen € 2.000,- per jaar mag ontvangen van een andere persoon zonder dat hier belasting over betaald hoeft te worden.
Voor kinderen gelden andere vrijstellingen waar ik hierna nog op terug kom.

De eerste schijf van de schenkbelasting loopt tot € 120.000,-. Dat is dus bovenop de vrijstelling.

Voorbeeld:
Bij een schenking van € 122.000,- door een oom zal de neef “slechts” over € 120.000,- belasting hoeven te betalen.

Is het geschonken bedrag nog hoger dan die eerste schijf, dan kom je in de tweede (en laatste) schijf terecht. Over het deel van de schenking dat hierin valt moet een hoger percentage aan belasting worden betaald.

Bij een schenking van een ouder aan een kind is de heffing over de eerste schijf 10% en over de tweede schijf 20%.

Bij een schenking van een grootouder aan een kleinkind is de heffing over de eerste schijf 18% en over de tweede 36%.

Bij een schenking aan een ander dan een (klein)kind is de heffing over de eerste schijf 30% en over de tweede 40%.

De hoogte van de schenkbelasting is dus afhankelijk van de relatie tussen de schenker en de begiftigde. Hoe verder weg de (familie)band is, hoe hoger.

Hierop is een uitzondering voor zogeheten Goede Doelen, waarover hierna meer.
Vrijstellingen tussen ouders en kinderen

Een ouder mag een kind ieder jaar (afgerond) € 5.000,- schenken zonder dat daar belasting over betaald hoeft te worden. Deze basis-vrijstelling is dus al hoger dan de vrijstelling die geldt tussen mensen die niet eerste-graads familie van elkaar zijn.

Maar er zijn nog twee bijzondere vrijstellingen, namelijk: de zogeheten Eenmalige Verhoogde vrijstelling en de Jubel-vrijstelling.

Is een kind ouder dan 18 jaar en jonger dan 40, dan mag het éénmalig belastingvrij een bedrag van (afgerond) € 24.000,- ontvangen. Afgezien van het feit dat er aangifte gedaan moet worden en daarin een beroep moet worden gedaan op deze vrijstelling, zijn er geen beperkingen.

Als geheugensteuntje kan dienen dat dit een vrijstelling is voor de bruidsschat, vandaar de leeftijdsgrenzen en het feit dat deze maar één keer in het leven van het kind kan worden opgevoerd.

De Jubel-vrijstelling is eigenlijk ingevoerd om de woningmarkt een steuntje in de rug te geven. Een kind mag tot zijn 40e verjaardag van zijn ouders nog een extra bedrag krijgen van (afgerond) € 27.000,-. Maar dat bedrag is alleen belastingvrij te ontvangen als het in de woning van het kind wordt gestoken (dus gebruikt wordt voor de aankoop of verbouwing daarvan danwel voor de aflossing van de daarop rustende hypotheekschuld).

Deze “troefkaart” mag gecombineerd worden met de eenmalige vrijstelling zodat ouders aan een kind maximaal (afgerond) € 52.000,- belastingvrij kunnen schenken.

(Overigens kan de Jubel-vrijstelling ook geclaimd worden als het kind daarmee een dure studie betaalt. Alleen niet iedere studie valt hieronder, dus is het in die situaties gewenst van tevoren overleg te voeren met de belastinginspecteur).

Tot en met 31 december 2014 gold nog een hele bijzondere vrijstelling van schenkbelasting: de Gouden-Jubel vrijstelling.
Iemand mocht van een willekeurige andere persoon belastingvrij tot €100.000,- geschonken krijgen. Ook dit was bedoeld om de woningmarkt te helpen, want de vrijstelling gold alleen als de schenking in het eigen huis van de ontvanger werd gestoken (aankoop, verbouwing of aflossing hypothecaire lening).

 

Aangifte

De ontvangende partij moet er wel rekening mee houden dat als hij of zij meer ontvangt dan de basale vrijstelling van € 2.000,- (of bij een schenking van een ouder aan een kind: € 5.000,-) aangifte gedaan moet worden voor het recht van schenking. Die aangifte moet geschieden uiterlijk in het eerste kwartaal ná het jaar waarin de schenking heeft plaatsgevonden. Dit, omdat alle schenkingen in dat jaar gedaan door dezelfde personen bij elkaar opgeteld worden.

Dus schenkingen in bijvoorbeeld het jaar 2014 moeten uiterlijk op 31 maart 2015 middels het aangifteformulier gemeld worden bij de belastingdienst.

En natuurlijk moet je niet vergeten een beroep te doen op een verhoogde vrijstelling van schenkbelasting als dat van toepassing is. Je moet de “troefkaart” zelf inzetten.

Nb.: alle bedragen zijn afgerond door mij voor de leesbaarheid.

 

Schenkingen aan Goede Doelen zijn onbelast

Als je een schenking doet aan een zogeheten Goed Doel, wordt er geen belasting geheven. Tenminste, als het gaat om een door de Belastingdienst erkend Goed Doel.

De Belastingdienst heeft eisen gesteld aan “nuttige” instellingen. Indien en zolang een maatschappelijke of culturele organisatie voldoet aan die eisen, wordt zij erkend als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) en op de desbetreffende lijst van de fiscus gezet. Voordeel is dat ANBI’s geen schenkbelasting verschuldigd zijn over de schenkingen die zij ontvangen. Daarnaast betalen ze ook geen erfbelasting over nalatenschappen die zij krijgen.

Er is nog een extra voordeel als je een goed doel jaarlijks geld schenkt. Als je dat doet in de vorm van een periodieke schenking, zijn de door jou geschonken bedragen geheel aftrekbaar in je aangifte inkomstenbelasting.
Voor meer informatie hierover: klik hier.

 

Diverse situaties/vragen

Hierna komen diverse losse, maar wel belangrijke vragen aan de orde 

Kan een kind aan zijn ouders schenken ?
Jazeker.

Maar de ouders hebben samen slechts een vrijstelling van schenkbelasting van € 2.000,-.

Schenken ouders aan kinderen, dan is die vrijstelling hoger. Zie hierboven.

Wat is schenken op papier ?
Een papieren schenking wordt gebruikt als de schenker geen contant geld heeft om te schenken. Bijvoorbeeld omdat al het vermogen “in de stenen zit”.

Door bij de notaris in een akte vast te leggen dat er geschonken wordt (middels schuldigerkenning), kun je toch gebruikmaken van de diverse vrijstellingen zonder dat je als schenker je spaargeld moet overboeken. Je schenkt als het ware een vastgelegd deel van je vermogen of de overwaarde van je huis.

Wel zul je als schenker nu ieder jaar 6% rente over het op papier geschonken bedrag moeten betalen aan de ontvanger. Doe je dat niet, dan heeft de constructie geen zin gehad. Ook moet de papieren schenking bij de notaris zijn vastgelegd in een akte. Mocht je zelf akten hebben opgesteld, dan kun je dat nog repareren door alles alsnog in een notariële akte te laten vastleggen.

Vaak wordt een schenking op papier gebruikt om later erfbelasting te besparen of om de berekening van de eigen bijdrage voor de AWBZ/WLZ/WMO te beïnvloeden.

Kan ik mijn eigen huis schenken ?
Dat kan. Alleen is de kans groot dat de woning meer waard is dan de vrijstelling van schenkbelasting. Dus moet er schenkbelasting betaald worden over de hogere waarde. Goed overleg vooraf met de notaris is wenselijk.

Kan ik (certificaten van) aandelen schenken ?
Jazeker. Maar over de waarde van de aandelen wordt schenkbelasting geheven.
En waarschijnlijk zult u bij de notaris dit moeten vastleggen (aandelen in een BV) of bij de bank (bij een beleggingsrekening).

Kan ik een zogeheten oud regime lijfrentepolis schenken ?
Dit is een specifieke vraag die ik liever door een fiscalist of verzekeringsadviseur wil laten beantwoorden. Dit, omdat niet alleen sprake kan zijn van heffing van schenkbelasting bij de ontvanger, maar ook van heffing van inkomstenbelasting bij de schenker.

Maar volgens mij kan het belastingvrij als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.

Ik woon in het buitenland. Kan ik belastingvrij schenken ?
Als je nog geen tien jaar geleden bent verhuisd vanuit Nederland naar het buitenland (favoriete bestemmingen zijn België, Spanje of Curacao), zal de Nederlandse belastingdienst de schenking met argusogen volgen en ook belasting willen heffen.

Heb je nooit in Nederland gewoond of woon je langer dan 10 jaar in het buitenland, dan is er geen reden om te vrezen voor de Nederlandse schenkbelasting.

Hou je er wel rekening mee dat ook de belastingdienst van het land waar je nu woont belasting kan heffen ?

Sommige vermogende Nederlanders emigreren naar België om na 10 jaar hun gehele vermogen (bijna) belastingvrij te schenken aan hun kinderen, waarna zij weer terugkeren naar Nederland zonder vermogen.

Voor meer informatie klik hier.

Overigens maken ook Belgen gebruik van een Nederlandse notaris om hun vermogen, zoals een familiale onderneming, bijna belastingvrij te schenken.

Voor meer informatie over deze Belgische schenkingen, klik hier.

Kan een BV schenken ?
Jazeker. Wel is het de vraag of de schenking belastingvrij zal zijn.

Want soms wordt er gekeken naar wie er achter de BV zit. Bijvoorbeeld bij de Gouden Jubel vrijstelling van € 100.000,-. Sommige vermogende ondernemers dachten dat zij zelf een ton belastingvrij konden schenken en dat hun eigen BV daar nog eens belastingvrij een ton bij kon doen. Dat was niet het geval omdat hierbij de BV en haar bestuurder werden vereenzelvigd, wat ook wel “pearcing the veil” wordt genoemd.

Kan een bewindvoerder namens een handelingsonbekwaam persoon schenken ?
In beginsel niet, maar er zijn uitzonderingen op deze regel.

Lees mijn artikelen over schenken en de AWBZ er maar eens op na.

 

Wil je hierover wat laten weten, stuur dan een mail.